Gaziantep Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Zeynel Özlü tarafından kaleme alınan “19. Yüzyılda Göynük Kırsalında Kullanılan Sülale ve Erkek Kişi Adları” başlıklı akademik makale, Osmanlı döneminde Göynük kırsalının sosyal, kültürel ve demografik yapısını ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor.
Osmanlı arşivlerinde yer alan Temettuat Defterleri temel alınarak hazırlanan çalışmada, 19. yüzyılda Göynük’e bağlı köylerde yaşayan haneler, aile adları, kişi isimleri, meslek grupları ve yerleşim ilişkileri detaylı olarak inceleniyor. Bu yönüyle makale, Göynük tarihinin en somut ve belgesel kaynaklara dayalı sosyal haritalarından birini sunuyor.
Sülale Adları: Meslek, Aşiret ve Coğrafi Kökenler
Araştırmada yer alan verilere göre Göynük kırsalında kullanılan sülale adlarının önemli bir bölümü meslek temelli olarak şekillenmiş durumda. Nalbantoğlu, Demircioğlu, Kasapoğlu, Berberoğlu, Terzioğlu gibi adlar, bölgenin ekonomik yapısını ve üretim ilişkilerini doğrudan yansıtıyor.
Bunun yanı sıra aşiret ve boy adlarına dayanan sülaleler de dikkat çekiyor. Özellikle Barak Türkmen Aşireti başta olmak üzere, farklı Türk boylarına mensup ailelerin bölgeye yerleştiği görülüyor. Barakoğlu, Tataraoğlu, Çerkesoğlu gibi adlar, Göynük’ün tarih boyunca göç alan ve kültürel çeşitlilik barındıran bir yerleşim alanı olduğunu ortaya koyuyor.
Coğrafi kökenli sülale adları ise, bölgeye dışardan gelen ailelerin zamanla Göynük’te kalıcı hale geldiğini gösteriyor. Bu durum, ilçenin yerleşim sürekliliğini ve demografik hareketliliğini anlamak açısından önemli veriler sunuyor.
Erkek Kişi Adları: İnanç, Gelenek ve Kültürel Kimlik
Makalenin en dikkat çekici bölümlerinden biri de erkek kişi adları üzerine yapılan analiz. Defterlerde yer alan kayıtlara göre Mehmet, Mustafa, Ahmet, Ali, Hasan ve Hüseyin gibi isimlerin yoğunluğu, 19. yüzyıl Göynük kırsalında dini bağlılığın ve peygamber sevgisinin toplumsal hayatta belirleyici olduğunu gösteriyor.
Ayrıca isimlerdeki çeşitlilik, ailelerin kültürel aidiyetlerini, inanç dünyalarını ve sosyal geleneklerini de yansıtıyor. Bu veriler, yalnızca nüfus tespiti değil; aynı zamanda toplumun ruh dünyasına dair güçlü ipuçları sunuyor.
Köylerden Merkeze Uzanan Sosyal Ağ
Çalışmada dikkat çeken bir diğer unsur ise, aynı sülale adlarının hem köylerde hem de ilçe merkezinde görülmesi. Bu durum, Göynük’te kırsaldan merkeze doğru yaşanan göç hareketinin tarihsel kökenlerine işaret ediyor. Köylerden merkeze taşınan ailelerin sosyal bağlarını koruduğu ve bu ağların uzun yıllar devam ettiği görülüyor.
Göynük Tarihi İçin Arşiv Niteliğinde Kaynak
Bu kapsamlı çalışma, yalnızca akademik çevreler için değil; Göynük’ün tarihine, kültürüne ve aile kökenlerine ilgi duyan herkes için önemli bir başvuru kaynağı olma özelliği taşıyor. Sülale isimlerinden kişi adlarına, meslek gruplarından yerleşim yapılarına kadar sunulan veriler, ilçenin sosyal hafızasını kayıt altına alan kıymetli bir belge niteliğinde.
📌 Makaleyi okumak isteyenler için:
🔗 https://www.researchgate.net/publication/313350186_19_Yuzyilda_Goynuk_Kirsalinda_Kullanilan_Sulale_ve_Erkek_Kisi_Adlari_Personel_Names_Used_in_Goynuk_Countryside_in_the_19th_Century
