Milli Mücadele'nin Sessiz Devrimcisi: Ali Fuat Cebesoy ve Geyve'deki Ebedi Nöbeti

Türk tarihinin dönüm noktalarını düşündüğümüzde akla gelen ilk isimlerden biri kuşkusuz Ali Fuat Cebesoy’dur. O, sadece bir asker değil; Cumhuriyet’in harcını karan, Atatürk’ün çocukluk arkadaşı ve Milli Mücadele’nin ilk kıvılcımlarını Anadolu’ya taşıyan vizyoner bir devlet adamıdır. Bugün ise onu, vasiyeti üzerine mütevazı bir şekilde uyuduğu Geyve’deki kabriyle anıyoruz. Bugün 10 Ocak 2026 kıymetli komutanımızın ölüm yıldönümü.
İlk Kurşundan Batı Cephesi’ne: Bir Paşa’nın Doğuşu
Ali Fuat Paşa, 1882 yılında İstanbul’da doğdu. Harp Okulu yıllarında Mustafa Kemal ile kurduğu dostluk, Türkiye’nin kaderini değiştirecek olan o büyük birliğin temel taşıydı. Henüz Cumhuriyet fikri dahi telaffuz edilmezken, o ve arkadaşları Selanik sokaklarında memleketin kurtuluş reçetelerini tartışıyorlardı.
Milli Mücadele’ye katkıları dendiğinde şu üç temel sütunu unutmamak gerekir:
1. Garp Cephesi’nin İlk Komutanı: Mondros Mütarekesi sonrası terhis emrine uymayarak 20. Kolordu’yu Ankara’ya taşıyan odur. Bu hamle, Ankara’nın ileride Milli Mücadele’nin merkezi olmasını sağlamıştır.
2. Kuvay-ı Milliye Ruhu: Ali Fuat Paşa, düzenli ordu kurulana kadar bölgedeki yerel direniş güçlerini (Kuvay-ı Milliye) koordine etmiş ve Yunan ilerleyişine karşı ilk ciddi setleri oluşturmuştur.
3. Diplomatik Deha: Sadece cephede değil, masada da vardı. Türkiye’nin ilk Moskova Büyükelçisi olarak Sovyetler Birliği ile imzalanan ve Milli Mücadele’ye hayat suyu olan Moskova Antlaşması’nın mimarlarındandır.

Neden Komşu ilçemiz güzel Geyve? Bir Vefa ve Mütevazılık Hikayesi

Pek çok devlet adamının aksine Ali Fuat Cebesoy, İstanbul’da ya da Ankara’daki Devlet Mezarlığı’nda değil, Sakarya’nın Geyve ilçesinde, Ali Fuat Paşa beldesinde yatmaktadır. Bu tercih tesadüfi değildir; derin bir anlam taşır.
Geyve, Ali Fuat Paşa için "Milli Mücadele’nin başladığı yerdir."
• Stratejik Boğaz: Sakarya Nehri üzerindeki tarihi köprü ve Geyve Boğazı, Kurtuluş Savaşı sırasında İstanbul’dan Anadolu’ya geçişlerin ana arteriydi. Paşa, bu bölgeyi savunurken halkla bütünleşmiş, yöre insanının direncine hayran kalmıştır.
• Vasiyeti: Ali Fuat Paşa, sağlığında verdiği bir mülakatta ve vasiyetinde, Milli Mücadele ateşini yaktığı, ilk kurşunların sıkıldığı ve en sadık dostları olan köylülerin arasında gömülmek istediğini belirtmiştir.
• Halkla İç İçe: Mezarı, ismini taşıyan Ali Fuat Paşa Tren İstasyonu’nun hemen yanındaki bir cami avlusundadır. Bu, onun halktan biri olma ve "ebedi nöbetini" davasının başladığı yerde tutma arzusunun bir göstergesidir.

Sonuç: Bir Cumhuriyet Çınarı
Ali Fuat Cebesoy, siyasi hayatında (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası dönemi gibi) çeşitli fırtınalar yaşamış olsa da, her zaman devletine ve Atatürk’e olan bağlılığını korumuştur. O, şatafatlı anıt mezarlar yerine, tren seslerinin ve Sakarya Nehri’nin şırıltısının duyulduğu Geyve’yi seçerek bizlere şu mesajı bırakmıştır: "Asıl büyük eserim, bu toprağın bağımsızlığı için verdiğim mücadeledir."

Bugün Geyve’den geçen her tren, bu büyük komutanın hatırasına bir selam duruşu gibidir. Ruhu şad olsun komşumuz Geyveden geçerken mezarına uğramayı ziyaret etmeyi unutmayalım…